بالاخره بعد از ۱۴ قسمت، سریال پرمخاطب «افعی تهران» به پایان رسید. این مجموعه جسورانه به بیان مشکلات و مسائل اجتماعی، بهویژه موضوع آزار کودکان پرداخت. کودکآزاری مسئلهای بسیار مهم است که اثرات آن از ترس و کینهای که در دل کودک کاشته میشود شروع میشود و رفتهرفته آنقدر بزرگ میشود که به درخت بزرگی از جنایت و انتقام تبدیل میگردد.
داستان از جایی شروع میشود که آرمان بیانی (با بازی پیمان معادی) که یک کارگردان و منتقد شناختهشده سینماست، برای ساختن اولین فیلم خود، وارد ماجرای یک قاتل زنجیرهای به نام «افعی تهران» میشود. از همان قسمت اول، این فکر برای بیننده پیش میآید که شاید خود آرمان بیانی، قاتل اصلی باشد. برخی از تماشاگران معتقدند اگر در پایان سریال این حدس درست از آب دربیاید، این موضوع یک نقطه ضعف بزرگ در فیلمنامه محسوب میشود.
اما این نکته دقیقاً چیزی است که تیم نویسنده به عمد در فیلمنامه قرار داده است. برخلاف تصور برخی از بینندگان، و همانطور که خود بیانی میگوید، مسئله اصلی برای کارگردان این نیست که «قاتل کیست»، بلکه دلایل و انگیزههای قاتل برای انجام چنین جنایتی (مسموم کردن و سپس خفه کردن کسی که سابقه آزار کودکان داشته) همان چیزی است که سازنده را برانگیخته تا فیلمی با این موضوع بسازد.
این دقیقاً همان چیزی است که سریال به بررسی و نمایش آن میپردازد. همذاتپنداری بیانی با قاتل، گفتوگوهایش در جلسه مشاوره در قسمت اول، خندههای معنادارش پس از شنیدن خبر دستگیری «افعی تهران» در قسمت دوم، و صحبتهای تکاندهندهاش به قاتل در قسمت ششم، حتی تیتر خبری که در پایان فیلمبرداری سریال منتشر شد – با این مضمون که «روایت قاتل شدن یک فیلمساز!» – همهی اینها نشانههایی هستند که ثابت میکنند هدف داستان، پیدا کردن هویت قاتل نیست، بلکه میخواهد بگوید چرا و چگونه یک فیلمساز به قاتل تبدیل شده است.
این ایده که بسیاری از عادتها و ویژگیهای ما از دوران کودکی سرچشمه میگیرد، شاید تکراری به نظر برسد، اما حقیقتی است که نمیتوان آن را نادیده گرفت. در مورد شخصیت اصلی داستان ما، همین ویژگیهای ریشهدار در کودکی است که او را به فردی تبدیل میکند که در نهایت مرتکب قتل میشود. اطلاعاتی که از خاطرات و بازگشت به گذشتهی او در سریال نشان داده میشود، به بیننده کمک میکند تا بفهمد چرا حتی یک فرد مشهور و هنرمند ممکن است به چنین کاری دست بزند؛ دلیلش زخمهای عمیق و قدیمی است که از کودکی با خود حمل کرده است. زخمهایی مثل ترس از تاریکی، دوری از محبت پدر و مادر، جدایی آنها، رها شدن توسط مادر، تنبیههای سخت معلم و… که در نهایت منجر به شکلگیری شخصیتی مانند او میشود.
مقاله نقد و بررسی سریال آبان حاوی اطلاعات جامعی است.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه نقد فیلم هالووین به پایان می رسد (Halloween Ends).
بسیاری از بینندگان، نحوهی برخورد با معلم در داستان را نامناسب و اشتباه میدانستند. این نگاه حتی به حدی جدی شد که با شکایت وزارت آموزشوپرورش نیز روبرو شد؛ شکایتی به دلیل بیاحترامی به جایگاه معلم که نماد آموزش و پرورش است. اما کدام آموزش؟ کدام پرورش؟ آیا تنبیه بدنی جزوی از آن است؟ آیا پاسخ به کار اشتباه، چوب و خشونت است؟ شاید برخی ترجیح میدهند ندانند، یا واقعاً نمیدانند که چنین برخوردی با چنین معلمی، در واقع نتیجهی همان سیستم آموزشی و فکری نادرستی است که خودشان قبلاً به اصلاح آن اقدام کردهاند.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه نقد و بررسی فیلم «صبحانه با زرافهها»؛ سینمای ابزورد با طعم توهم زا!.
سریال «افعی تهران» در بیان نظرات خود بسیار صریح و بیپرده عمل میکند. این مجموعه به شکل مستقیم و روشن از مشکلات فراگیر جامعه انتقاد میکند، کاستیهای کوچک و بزرگ نهادینه شده در بطن جامعه را هدف میگیرد و در خلال صحنههایش بارها برای اصلاح این مشکلات تلاش میکند. برای مثال، زمانی که بیانی در برنامه نقد فیلم، از به کار بردن لقبهایی مانند چاق یا کوتاه برای افراد انتقاد میکند، یا وقتی که در مقابل پسرش از دروغ گفتن درباره فیلم و تعریف کردن بیمورد از آن خودداری میکند. همچنین نظریههای بیپایه و اساس درباره کودکان طلاق را حرفهای پوچ و بیمعنا میخواند.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در نقد و بررسی سریال اجل معلق پیدا کنید.
توصیه میکنیم حتماً مقاله نقد و بررسی فیلم Better Man را مطالعه کنید.
این سریال بر اساس یک داستان واحد و پرحادثه پیش نمیرود، بلکه بیشتر بر شخصیتها و طرح مسائل مختلف تمرکز دارد و در پایان، پیام مهمی را در خود جای میدهد؛ پایانی که واکنشها و تفسیرهای مختلفی از سوی مخاطبان و منتقدان به همراه داشته و همچنان برخی را ناراضی نگه میدارد. اتفاقی که در پایان میافتد، ناتوانی پلیس در دستگیری قاتل است، چیزی که شاید تا به حال در هیچ فیلم یا سریال ایرانی دیگری دیده نشده باشد و این مسئله، نشاندهنده تفاوت و ساختارشکنی این اثر در مقایسه با بقیه آثار است.
بحث اصلی حول این سؤال است که آیا پایان داستان و بخشیدن قاتل از مجازات، بیننده را به خشونت و انتقامجویی در برابر ستم تشویق میکند؟ برخی افراد، با هر دلیل و بهانهای، در پی نقد منفی این اثر هستند و بدون ارائه مدرک، این دیدگاه را تأیید میکنند. در مقابل، عدهای دیگر با توجه به رویدادهای داستان و ارجاع به مجموعه، با چنین پایانی مخالفند. بعضی نیز مانند شخصیتهایی که پیرو افکار افعی تهران بودند، روش کشته شدن قربانیان را کمترین مجازات برای افراد کودکآزار و ستمگر میدانند.
به نظر نویسنده، تمام قطعات پازلی که بخش به بخش کنار هم چیده شده، برای تکمیل درک ما از شخصیت اصلی داستان طراحی شدهاند و نشان میدهند که انگیزه قاتل برای انجام قتل به طور کامل برای بیننده قابل درک است: یک کودکی تاریک و هزاران حس انتقامجویی. فیلم نه قاتل را قهرمان نشان میدهد و نه حق را از او میگیرد. در اینجا، سازنده اثر، با پوششی به قامت فرشته مرگ، خود را مأمور مجازات کودکآزاری میداند و اینگونه، یک کودک زخمخورده به قاتلی افعی تبدیل میشود.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب نقدی بر فیلم جزیره شاتر ( Shutter Island ) را بخوانید.
فیلمنامه این سریال بسیار دقیق و هوشمندانه نوشته شده است. پیمان معادی، که پیش از این علاوه بر بازی در فیلم «بمب یک عاشقانه»، کارگردانی و نویسندگی را نیز تجربه کرده و موفقیت خوبی به دست آورده بود، این بار با همکاری پویا مهدویزاده، داستانی جذاب و قابل تأمل را برای کارگردانی سامان مقدم خلق کرده است.
بازی بازیگران حرفهای و باورپذیر است و در این میان، پیمان معادی با اجرایی کمنقص، به شخصیت آرمان جان و روح میبخشد. همچنین، حضور ماهور نعمتی در نقش بابک، نویدبخش ظهور یک چهره درخشان در سینمای آینده ایران است.
در این مقاله نقد و بررسی بازی خدای جنگ راگناروک (god of war ragnarök) اطلاعات مفیدی آمده است.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در نقد و بررسی فیلم گناهکاران (Sinners) پیدا کنید.
فیلمبرداری سریال، روان و قاببندیهای آن به انتقال حس فضا و موقعیت داستان کمک شایانی کرده است. استفاده از موسیقیهای خارجی در سبکهای جاز، بلوز، راک، پاپ و الکترونیک، به زیبایی در تصویر جای گرفته و با فضای کلی داستان هماهنگ است. حتی در قسمت هفتم که برخلاف سایر قسمتها از یک آهنگ ایرانی با صدای رضا یزدانی استفاده شده، این انتخاب به خوبی جواب داده و مؤثر واقع شده است.
برای گسترش دانش خود، مقاله سینگرام – نقد و بررسی فیلم « مسخره باز » را مطالعه کنید.
در قسمتهای ابتدایی، ضعفهای قابل توجهی دیده میشود که به تدریج کمرنگ شده و مجموعه به ریتم و حالوهوای مخصوص خودش میرسد. در نهایت، «افعی تهران» نه اثری است که انتقام و خونخواهی را ستایش کند، نه خشونت را تشویق میکند و نه به دنبال گسترش کینهتوزی است. این مجموعه، با نشان دادن سرانجام تلخ آزار کودکان، زهر خود را میریزد؛ سرانجامی که به کینه و نفرت ختم میشود و با روایتی ترسناک از یک قاتل، همراه است.
بهراد رشوند
برای یادگیری پیشرفته، به نقد فیلم «رگهای آبی» / لالایی فروغ! مراجعه کنید.
توصیه میشود به مطالعه مقاله ریچل زگلر در واکنش به نقدهای منفی Shazam 2: این روزها تنفر جذابیت دارد! ادامه دهید.
در این مقاله نقد و بررسی سریال موچین اطلاعات مفیدی آمده است.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله مسعود فراستی در نقد «The Whale»: آرونفسکی فیلمسازی بلد نیست، مثل فیلم مادر کثافتش! مراجعه کنید.
برای گسترش دانش خود، به مقاله نقد فیلم آمستردام (Amsterdam) سر بزنید.
برای یادگیری پیشرفته، به نقد و بررسی فیلم برادران لیلا (Leila’s Brothers) مراجعه کنید.
