با ورود به یک کارگاه نجاری، دنیایی از حسهای گوناگون به استقبالتان میآید. عطر مطبوع چوب، آواز ابزارهای در حال برش و نرمی سطح صیقلی میزهای چوبی، همگی حال خوبی به شما میدهند. ساخت وسایل چوبی زیبا، تجربهای دلچسب است؛ اما مانند هر حرفه دیگری، نجاری نیز خطرات خود را دارد و باید از اتفاقهای معمول در این محیط آگاه باشید.
در حقیقت، برای یک کار چوبی موفق و بیدردسر، رعایت اصول ایمنی ضروری است. به عنوان مثال، استفاده از لوازم محافظتی مانند عینک و دستکش، پوشیدن لباس مناسب، تمرکز کامل حین کار و نگهداری تمیز و منظم ابزارها از جمله این موارد است. با پیروی از این نکات ایمنی در کار با چوب، هم سلامت خود را حفظ میکنید و هم اعتماد مشتریان را جلب کرده و به رونق کار خود کمک خواهید کرد.
در این نوشته، ۹ مورد از این نکات محافظتی را مرور میکنیم تا کار با چوب علاوه بر لذتبخش بودن، تا حد امکان ایمن نیز باشد.
رونیکس را بخوانید.
۱۲ مورد از حوادث رایج هنگام کار با چوب
کار با چوب میتواند با خطرات مختلفی همراه باشد. این خطرات گاهی کوچک و سطحی هستند و گاهی ممکن است بسیار جدی یا حتی مرگبار شوند. در ادامه برخی از اتفاقات معمول در این کار را مرور میکنیم تا با آگاهی بیشتری به رعایت اصول ایمنی بپردازید.
بریدگی و زخم به دلیل تماس با لبههای تیز
ورود تراشههای چوب به چشم و آسیب دیدگی آن
کمشنوایی یا آسیب به گوش در اثر صدای بلند ابزارها
مشکلات تنفسی به خاطر نفس کشیدن در میان گرد و خاک چوب
کشیده شدن یا گیر کردن لباس یا مو در دستگاههای در حال چرخش
افتادن اجسام سنگین روی پاها
لیز خوردن یا زمین خوردن به علت بینظمی و شلوغی محیط کار
آتش گرفتن خاک اره و تراشههای چوب و ایجاد حریق
مسمومیت با مواد شیمیایی مثل رنگ، لاک و حلالها
صدمه دیدن در اثر پرش یا برگشت ناگهانی دستگاه (کیکبک)
برقگرفتگی به دلیل استفاده نادرست از ابزارهای برقی
آسیب دیدن دست هنگام هدایت چوب به سمت تیغه اره
۹ مورد از نکات ایمنی کار با چوب
رعایت اصول ایمنی هنگام کار با چوب دو فایده مهم دارد: هم از اتفاقهای ناخوشایند و خطرناک پیشگیری میکند و هم به شما کمک میکند تا با ذهنی آرامتر و تمرکز بیشتر، اثرهای هنری خود را خلق کنید. در اینجا، اصلیترین نکات ایمنی که هر کسی در کار با چوب — از تازهکار تا استادکار — باید به آنها توجه کند، مرور میکنیم.
۱. بررسی چوب قبل از شروع
یکی از نکات مهم برای کار ایمن با چوب، این است که پیش از شروع، چوب را با دقت وارسی کنید. این بررسی زمانی حیاتیتر میشود که از چوبهای استفادهشده یا بازیافتی بهره میبرید. دلیل این اهمیت چیست؟ زیرا احتمال دارد درون این چوبها میخ یا پیچی پنهان شده باشد.
اگر تیغههای در حال چرخش اره به این میخها یا پیچها برخورد کنند، چند حادثه ناخوشایند رخ میدهد:
به خود چوب آسیب وارد میشود.
تیغهها و قسمتهای برنده ابزار خراب میشوند.
ممکن است دستگاه ناگهان چوب را به سمت کاربر پرتاب کند؛ پدیدهای که به آن «پسزدن» یا «کیکبک» گفته میشود.
۲. استفاده از تجهیزات ایمنی
کار با چوب میتواند جنبههای خطرناکی داشته باشد. ابزارهای برقی پرسر و صدا ممکن است به گوشهای شما صدمه بزنند و احتمال دارد تراشههای چوب به چشمهای شما برخورد کنند. همچنین رنگها و مواد براق کننده گاهی پوست را دچار حساسیت و التهاب میکنند.
به طور کلی، رعایت اصول ایمنی در نجاری و استفاده از وسایل محافظتی در هر بار کار، از شما در برابر آسیبها محافظت کرده و سلامت شما را تضمین میکند. این موارد را فراموش نکنید:
– عینک ایمنی یا محافظ چشم
– محافظ گوش
– دستکش کار و دستکش لاتکس
– ماسک محافظ
– کفش ایمنی با نوک فولادی
آشنایی با انواع لباس کار و ویژگیهای آن | مرور ۸ مدل پرکاربرد لباس کار
۳. پوشیدن لباس مناسب
وقتی نوبت به رعایت اصول ایمنی در نجاری و کار با چوب میرسد، شاید انتخاب لباس مناسب اولین چیزی نباشد که به آن فکر میکنید. اما بسیار مهم است که از پوشیدن لباسهای خیلی گشاد یا آویزان پرهیز کنید، چون ممکن است به راحتی در تیغه اره یا قسمتهای دوار دستگاه گیر کنند. بهتر است لباسی بپوشید که نه تنها راحت باشد، بلکه بتواند از پوست شما در برابر تراشهها و برادههای چوب که به اطراف پرتاب میشوند نیز محافظت کند.
حتماً بخوانید: معرفی و راهنمای کامل انواع دستکش کار + کاربرد
همچنین به یاد داشته باشید که پیش از آغاز کار، زیورآلات آویزان مانند گردنبند یا دستبندهای بلند و همچنین شال و روسری را از خود دور کنید. رعایت این نکات ساده اما حیاتی، کمک میکند تا از اتفاقات ناگوار در حین کار جلوگیری شود و فضای ایمنتری برای شما ایجاد گردد.
۴. پرهیز از حواسپرتی
حواسپرت بودن در نجاری، بزرگترین خطر برای سلامتی شماست. هنگام استفاده از ابزارهای برقی، باید تمام توجهتان به کارتان باشد. استفاده از تلفن همراه، چک کردن فضای مجازی یا حتی حرف زدن با دیگران میتواند خطرناک باشد. بنابراین یکی از اصلیترین قوانین ایمنی در کار با چوب این است: تا زمانی که تمام دستگاهها خاموش نشدهاند، به چیز دیگری فکر نکنید.
اگر نیاز شد کار دیگری انجام دهید، ابتدا مطمئن شوید ابزار شما در حالت ایمن است. کار خود را به پایان برسانید یا به مرحلهای امن از آن برسید، سپس دستگاه را کنار بگذارید. این عادت ساده میتواند از بروز بسیاری از حوادث در کارگاه نجاری جلوگیری کند.
۵. نگهداری منظم از ابزارها
مرتب بودن محل کار یکی از اصول ایمنی هنگام کار با چوب است که خیلیها به آن توجه نمیکنند. وقتی مشغول یک پروژه هستید و از ابزارهای گوناگون استفاده میکنید، شاید دوست داشته باشید همه چیز در دسترس باشد؛ اما این بینظمی میتواند مشکلاتی ایجاد کند:
* ریخت و پاش ابزارها در محیط کار ممکن است باعث لیز خوردن یا افتادن افراد شود.
* احتمال اینکه با ابزارهای برنده و تیز بریده شوید یا آسیب ببینید، بیشتر میشود.
* شلوغی و بیترتیبی تمرکز شما را به هم میزند و حواستان را پرت میکند.
بهتر است به جای این روش، کارهای زیر را انجام دهید:
* ابزارها را پس از استفاده در جعبه یا کابینت مخصوص خود قرار دهید.
* برای هر وسیله یک مکان ثابت و مشخص در نظر بگیرید.
* همیشه بعد از اتمام کار با هر ابزار، آن را به جای همیشگیاش برگردانید.
توجه: این توصیهها درباره نگهداری از ابزارهای دستی است.
این کار ممکن است کمی زمان ببرد، اما حفظ سلامتی شما و اطرافیانتان بسیار مهم است. با توجه به این نکات ایمنی هنگام کار با چوب و همچنین با منظم نگه داشتن فضای کار، علاوه بر اینکه احتمال بروز حادثه کمتر میشود، کار شما نیز آسانتر و با سرعت بیشتری انجام خواهد شد.
۶. قطع برق ابزارها موقع استراحت
هنگامی که از وسایل برقی استفاده نمیکنید، حتماً دوشاخه آنها را از پریز خارج کنید. این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا امکان دارد دیگران — مانند کودکان بازیگوش یا بزرگسالانی که متوجه روشن بودن وسیله نیستند — با آن تماس پیدا کنند. به ویژه زمانی که در منزل دیگران مشغول به کار هستید، این توصیه را از یاد نبرید.
۷. استفاده از یک سیم رابط واحد
در کار با چوب، مراقبت از سیمهای برق بسیار مهم است. شاید به نظر برسد با وصل کردن چند ابزار به چند سیم رابط، کار راحتتر میشود؛ اما این روش میتواند خطرناک باشد.
توصیه میشود تنها از یک سیم رابط استفاده کنید. این کار دو فایده اصلی دارد:
به شما کمک میکند عادت کنید پس از پایان کار با هر وسیله، فوراً آن را از پریز برق جدا کنید.
همچنین با کم شدن سیمهای روی زمین، احتمال گیر کردن پا و زمین خوردن کمتر میشود.
۸. استفاده از تیغهها و متههای تیز
وسایل کند میتوانند خطرناک باشند. درست مانند اینکه یک چاقوی آشپزخانه کند موقع خرد کردن مواد، از چاقوی تیز خطرناکتر است، این قاعده درباره تیغهها و متههای نجاری هم صدق میکند.
وقتی تیغه تیز نباشد، هم ابزار و هم شخص نجار باید نیروی بیشتری برای انجام کار وارد کنند و این باعث میشود احتمال پس زدن یا قفل کردن ابزار بیشتر شود. اما اگر تیغهها و متهها به شکل حرفهای تیز شوند، کمک میکنند تا تمیزترین و بهترین برش را انجام دهید.
۹. بررسی میخ، پیچ و سایر قطعات فلزی
بررسی دقیق چوب پیش از شروع به برش، نکته ایمنی بسیار مهمی است. دلیل این است که:
تیغههای اره برای برش چوب طراحی شدهاند و نمیتوانند فلز را ببرند.
گاهی میخ، پیچ یا تکههای فلزی دیگر داخل چوب پنهان شدهاند.
اگر تیغه اره به این قطعات فلزی برخورد کند، ممکن است حوادث خطرناکی اتفاق بیفتد:
چوب میتواند به طور ناگهانی به سمت شما پرتاب شود (که به آن پسزدن میگویند).
تکههای فلزی ممکن است با سرعت زیاد به اطراف پرتاب شوند.
ابزارهای شما نیز ممکن است آسیب جدی ببینند.
بنابراین، قبل از آغاز کار حتماً این مراحل را انجام دهید:
چوب را به دقت از همه طرف نگاه و بررسی کنید.
میتوانید از یک آهنربا برای یافتن قطعات فلزی پنهان استفاده کنید.
اگر هر چیز مشکوک یا فلزی در چوب مشاهده کردید، ابتدا آن را کاملاً خارج کنید.
جلوگیری از حادثه در کار با چوب با کمک تجهیزات ضروری ایمنی
رعایت نکات ایمنی هنگام کار با چوب بسیار مهم و حیاتی است. برای پیشگیری از حوادث احتمالی، بهتر است از وسایل محافظتی مناسب استفاده کنید. در ادامه هشت مورد از تجهیزات ایمنی و جعبههای مخصوص نگهداری ابزار را که لازم است در اختیار داشته باشید، معرفی میکنیم:
۱. عینک ایمنی (Safety Goggles)
هنگام کار با چوب، مقدار زیادی گرد و خاک و ریزههای چوب در هوا پخش میشود. این ذرات میتوانند وارد چشمهای شما شوند و باعث آزار، خارش و حتی بیماری چشمی گردند. به همین دلیل، استفاده از عینک مخصوص ایمنی بسیار مهم است، زیرا از چشمهای شما در برابر این ذرات محافظت میکند. یادتان باشد که عینکهای معمولی که برای اصلاح دید استفاده میشوند، نمیتوانند محافظت کافی ایجاد کنند و حتی ممکن است در صورت برخورد تراشههای چوب، شکسته شوند.
۲. گوشیهای محافظ یا ایرپلاگ (Earplugs or Earmuffs)
ابزارهای برقی که در کار با چوب استفاده میشوند، معمولاً سر و صدای زیادی تولید میکنند. شاید پس از مدتی به این صداها خو بگیرید، اما گوش دادن طولانی به این صداها میتواند به شنوایی شما آسیب بزند. برای مراقبت از گوشهایتان و رعایت اصول ایمنی در نجاری، بهتر است از محافظ گوش یا گوشی ایمنی استفاده کنید. این کار هم صدای دستگاهها را کم میکند و هم کمک میکند تا با تمرکز بیشتری کار کنید.
۳. محافظ صورت (Face Shield)
محافظ صورت، همانطور که از اسمش مشخص است، تمامی قسمتهای صورت را میپوشاند و از آن مراقبت میکند. پرتاب تراشههای ریز و تکههای چوب میتواند به پوست صدمه بزند و حتی برای کسانی که پوست حساستری دارند، ممکن است باعث ایجاد آلودگی و التهاب شود.
وقتی میخواهید یک محافظ صورت انتخاب کنید، دقت کنید که شفاف باشد و جنس آن به اندازه کافی مقاوم و بادوام ساخته شده باشد. این نوع محافظها معمولاً سبک و راحت هستند و به آسانی میتوان آنها را روی پیشانی بالا نگه داشت.
۴. ماسک تنفسی یا ماسک گرد و غبار (Respirator or Dust Mask)
ماسک مخصوص گرد و غبار، یکی از ابزارهای مهم و لازم برای کارگاههای نجاری است. این ماسک از ریههای شما در برابر ذرات ریز چوب و گرد و خاک محافظت میکند. اگر به بیماری آسم یا آلرژی مبتلا هستید، رعایت این نکات ایمنی هنگام کار با چوب بسیار مهم است و حتماً باید از ماسک مناسب استفاده کنید تا دستگاه تنفسی شما تحریک نشود. همچنین این ماسکها در هنگام رنگکاری یا کار با مواد جلا دهنده نیز کاربرد دارند و تا حد زیادی بوی تند و ناخوشایند این مواد را کم میکنند.
۵. دستکش (Gloves)
دستهای شما باارزشترین ابزار شما محسوب میشوند. یکی از اصلیترین قوانین ایمنی هنگام کار با چوب، مراقبت از این دارایی مهم است. همه میدانیم که در کار نجاری، بریدگیها و خراشهای سطحی اتفاقی رایج است؛ اما نباید این موضوع را ساده و بیاهمیت در نظر گرفت.
راهکار آسانی وجود دارد: پوشیدن دستکشهای مخصوص که در برابر برش مقاوم هستند. این دستکشها ممکن است کاملاً مصون نباشند، اما به شکل قابل توجهی از خطر آسیبهای عمیق و جدی میکاهند. خرید یک جفت دستکش مناسب و باکیفیت، در حقیقت نوعی سرمایهگذاری برای حفظ سلامتی و ادامه کار شماست. فقط توجه داشته باشید که هنگام استفاده از ابزارهای برقی مانند ارههای فارسیبر و ارههای گردبر، هرگز از دستکش استفاده نکنید؛ زیرا ممکن است باعث حوادث جدی و جبرانناپذیری شود.
۶. کفش ایمنی پنجه فولادی (Steel Toe Boots)
یک کفش ایمنی مناسب که در قسمت پنجهاش فولاد به کار رفته، از پاهای شما در برابر اجسام سنگینی که ممکن است بیفتد، مراقبت میکند. بهتر است کفشی انتخاب کنید که کف آن آنقدر محکم باشد که در برابر سوراخ شدن مقاومت کند؛ این ویژگی زمانی مفید است که به طور اتفاقی روی چیزهای تیزی مثل میخ یا تراشههای فلزی قدم بگذارید.
شاید برایتان جالب باشد که این کفشها فقط مخصوص محیط کارگاه نیستند و میتوانید در موقعیتهای دیگر هم از آنها استفاده کنید. چرا که نه؟ این کفشها علاوه بر ایمنی، ظاهری مناسب و راحتی خوبی دارند.
۷. چراغ قوه الایدی (LED Flashlight)
دیدن درست و واضح هنگام کار با چوب، فقط یک موضوع راحتی نیست، بلکه برای حفظ ایمنی شما کاملاً ضروری است. بنابراین، یکی از اصلیترین قوانین ایمنی در نجاری این است که مطمئن شوید نور کافی در همه حال وجود دارد. حتی اگر فضای کارگاه شما به اندازه کافی روشن است، استفاده از یک چراغ قوه الایدی یا چراغ پیشانی میتواند تغییر چشمگیری ایجاد کند.
وقتی یک منبع نور قابل حمل در اختیار داشته باشید:
– میتوانید در هر گوشهای از کارگاه، به خوبی ببینید.
– سرعت و دقت کار شما بیشتر میشود.
– امکان اشتباه و خطر آسیب دیدگی کمتر میشود.
۸. تجهیزات اطفای حریق (Firefighting Equipment)
هنگام کار با چوب، همیشه باید خطر آتشسوزی را جدی بگیرید. چوب به راحتی آتش میگیرد و ممکن است باعث حادثه شود. برای پیشگیری از آسیب به خود یا محیط کار، حتماً چند کپسول آتشنشانی در نزدیکی خود قرار دهید.
اول ایمنی بعد کار
نجاری یک هنر زیبا و سرگرمکننده است، اما باید حوادثی که ممکن است هنگام کار با چوب رخ دهد را جدی گرفت. به همین خاطر، رعایت اصول ایمنی در نجاری از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.
مهمترین قدم، استفاده از وسایل محافظت شخصی است. علاوه بر این، پوشیدن لباس مناسب و خودداری از پوشیدن لباسهای خیلی گشاد یا زیورآلات آویزان، خطر گرفتار شدن در دستگاهها را کم میکند.
همچنین، مراقبت منظم از ابزارها و استفاده از تیغههای تیز، هم کار شما را بهتر میکند و هم ایمنی شما را افزایش میدهد. با توجه به این نکات ایمنی در نجاری، میتوان از بیشتر حوادث معمول جلوگیری کرد و فضایی امن برای لذت بردن از این هنر-صنعت زیبا ایجاد نمود.
سؤالات متداول
چرا در کار نجاری باید حتماً از عینک محافظ استفاده کنیم؟ عینک ایمنی از چشمان شما در برابر تراشههای چوب، گرد و خاک و ذرات ریز محافظت میکند و مانع آسیبهای جدی به چشم میشود. عینکهای معمولی یا عینکهای طبی نمیتوانند این محافظت را ایجاد کنند و حتی ممکن است در اثر برخورد تراشههای چوب شکسته شوند.
چرا بهتر است تمام ابزارهای برقی را به یک چندراهی (سیم رابط) وصل کنیم؟ اتصال همه ابزارها به یک چندراهی این امکان را میدهد که پس از پایان کار، تنها با یک حرکت همه آنها را از برق جدا کنید. این کار احتمال روشن شدن ناخواسته ابزارها را کم میکند و علاوه بر ایمنی بیشتر، نظم بهتری هم به محیط کار میدهد.
چرا تمیز و مرتب نگه داشتن کارگاه برای ایمنی ضرورت دارد؟ یک کارگاه تمیز و منظم، خطر لغزش و افتادن را کاهش میدهد. همچنین از انباشته شدن خاکاره و گرد و غبار که میتواند برای تنفس مضر باشد جلوگیری کرده و احتمال بروز آتشسوزی را نیز کمتر میکند.
