هوش مصنوعی یا AI شبیهسازی تواناییهای فکری انسان مانند درک کردن، فکر کردن، یادگیری و حل مسئله است. این فناوری امروزه در زمینههای علمی و صنعتی به طور گستردهای استفاده میشود. نمونههای مهم آن شامل رباتها، خودروهای بدون راننده، یادگیری ماشین و یادگیری عمیق است که در تحلیل مسائل تجاری نقش کلیدی دارند.
اگرچه هوش مصنوعی فرصتهای بزرگی برای رشد اقتصادی کشورها فراهم میکند، اما در حال حاضر همه کشورها به طور یکسان از این فرصتها بهرهمند نیستند. ادامه این وضعیت میتواند باعث افزایش فاصله بین کشورهای پیشرو و کشورهایی شود که در این زمینه کمتر فعال هستند و در نتیجه تعادل اقتصاد جهانی را تغییر دهد.
توصیه میکنیم این مطلب بازگشت ادیسون با هوش مصنوعی را حتماً بخوانید.
بیشتر بخوانید: ۸ ایده کسبوکار بر پایه هوش مصنوعی
آنچه در این مطلب میخوانید:
(فهرست مطالب)
رهبران هوش مصنوعی:
فعالان جهانی در زمینه AI (چین و آمریکا):
کشورهای دارای اقتصاد قدرتمند:
کشورهای دارای اقتصاد متوسط:
کشورهایی که نیاز به تقویت زیرساختهای اقتصادی دارند:
هوش مصنوعی در ایران
رهبران آماده در حوضه هوش مصنوعی:
بر پایه پژوهشهای مرکز جهانی مکنزی درباره شاخصهای کلان اقتصادی، کشورهای جهان را امروزه میتوان از نظر میزان آمادگی یا بیعملی در برابر هوش مصنوعی به چهار گروه تقسیم کرد. البته این دستهبندی ثابت و تغییرناپذیر نیست. کشورهایی که در هر گروه قرار گرفتهاند، میتوانند با بهبود عوامل پیشبرنده مانند برنامهریزی راهبردی ملی و هزینه کردن در این زمینه، به رده بالاتری صعود کنند. در این میان، کشورهای در حال توسعه نسبت به دیگران فرصت بیشتری برای پیشرفت دارند.
توصیه میشود به مطالعه مقاله معرفی مرکز تحقیقات هوش مصنوعی ادامه دهید.
فعالان جهانی در حوضه AI (چین و ایالات متحده) :
این دو کشور، بازیگران اصلی و پیشرو در زمینه هوش مصنوعی در جهان به شمار میروند و هر یک دارای نقاط قوت ویژهای هستند که آنها را از دیگر کشورها متمایز میکند. از یک سو، اندازه بزرگ اقتصاد این کشورها باعث شده تا سرمایهگذاری کلانی در حوزه هوش مصنوعی ممکن شود، و از سوی دیگر، شبکههای گسترده و ارتباطات قوی، سبب جذب بهترین استعدادها و متخصصان هوش مصنوعی به این کشورها شده است. این دو کشور هم اکنون از نظر تعداد اختراعات ثبت شده، مقالات علمی و نیز تعداد ارجاعات به این مقالات، از دیگر کشورهای جهان بسیار جلوتر هستند.
در کنار این موارد، سرمایهگذاری گستردهای نیز در حوزه هوش مصنوعی در این کشورها در جریان است. از نظر جذب سرمایه خارجی—از طریق سرمایهگذاری خطرپذیر، سرمایه خصوصی و خرید و ادغام شرکتها—سهم آمریکا ۶۶ درصد و سهم چین ۱۷ درصد از کل سرمایهگذاری جهانی است. همچنین سهم چین در این زمینه به سرعت در حال افزایش میباشد.
برای گسترش دانش خود، مقاله هوش مصنوعی چیست؟ آیا هوش مصنوعی جای انسان را میگیرد؟ را مطالعه کنید.
عامل دیگری که به توانمندسازی این کشورها کمک میکند، اختصاص ۲ تا ۳ درصد از تولید ناخالص داخلی آنها به بخش تحقیق و توسعه است. این بودجه با توجه به اولویتهای ملی این کشورها میتواند از راههای مختلف به پیشرفت هوش مصنوعی کمک کند.
کشورهای پیشگام در زمینه هوش مصنوعی (AI)
کشورهای دارای پایههای اقتصادی قدرتمند:
کشورهای زیادی در این دسته قرار میگیرند. این کشورها به دلیل شرایط مناسب و بسترهای توانمندساز، موقعیت خوبی برای بهرهبرداری اقتصادی از هوش مصنوعی دارند. دلیل اصلی استقبال این کشورها از هوش مصنوعی، کاهش رشد بهرهوری در آنهاست.
انگیزه دیگر، هزینه زیاد نیروی کار بهویژه در بخشهای تخصصی است. اقتصادهای بزرگی مثل آلمان، ژاپن و انگلیس که در نوآوری در مقیاس بزرگ و تجاریسازی راهحلهای هوش مصنوعی رتبه بالایی دارند، در این گروه جای میگیرند. همچنین اقتصادهای کوچکتر اما بسیار متصل مانند سنگاپور و کره جنوبی به دلیل امکان افزایش بهرهوری از طریق اجرای مدلهای نوآورانه تجاری، در این گروه قرار دارند.
بیشتر بخوانید : بازگشت ادیسون با هوش مصنوعی
کشورهای دارای پایههای اقتصادی متوسط:
کشورهایی مانند ایتالیا، هند و مالزی، توانایی متوسطی در بهرهبرداری اقتصادی از پیشرفت هوش مصنوعی دارند. این کشورها پتانسیل لازم را دارند، اما در مقایسه با دو گروه قبلی، در نقطه شروع ضعیفتری قرار گرفتهاند. با این حال، هر کدام ویژگیهای متمایزی دارند که میتواند به پیشرفت آنها در حوزه فناوری هوش مصنوعی کمک کند.
به عنوان نمونه، هند با وجود زیرساختهای دیجیتالی کمتوان و امکان محدود برای پیادهسازی سیستمهای خودکار، سالانه نزدیک به ۱.۷ میلیون دانشجو در رشتههای علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات فارغالتحصیل میکند. این تعداد حتی از مجموع دانشجویان همین رشتهها در کشورهای گروه G-7 بیشتر است. همچنین، بخش عمدهای از صادرات هند را محصولات مرتبط با فناوری اطلاعات و ارتباطات تشکیل میدهد که این موضوع فرصت خوبی برای رشد و تجاریسازی هوش مصنوعی در این کشور به شمار میرود.
مقاله هوش مصنوعی و موجی جدید در محاسبات منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
کشورهای نیازمند به تقویت پایههای اقتصادی:
کشورهای این گروه با مشکلات بزرگی در بهرهگیری از مزایای هوش مصنوعی روبرو هستند. این کشورها توانایی کمی برای استفاده از سیستمهای خودکار دارند، چون دستمزدها معمولاً پایین است و به همین دلیل، تمایل کمتری برای جایگزین کردن نیروی کار با هوش مصنوعی وجود دارد. همچنین زیرساختهای دیجیتال در این کشورها پیشرفته نیست و میزان اهمیت دادن به نوآوری، سرمایهگذاری و مهارتهای دیجیتال در آنها کم است. علاوه بر این، این کشورها از جریان تجارت جهانی و تبادل اطلاعات جدا افتادهاند.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه اینتل به دنبال دسترسی سریع و ارزان به هوش مصنوعی.
در این کشورها، معمولاً سرمایهگذاری برای تأمین نیازهای فوری، سودآوری بیشتری دارد و این موضوع میتواند مانع بزرگی برای پیشرفت آنها در زمینه هوش مصنوعی باشد. پژوهشها در این حوزه نشان میدهد که میزان تأثیر هوش مصنوعی بر اقتصاد هر کشور، به شرایط اولیه آن کشور بستگی دارد. بنابراین، شناسایی شاخصهای اقتصادی کشورها در مرحله نخست، برای گسترش هوش مصنوعی بسیار مهم است.
در این مقاله معرفی 10 ابزار هوش مصنوعی افزایش کیفیت عکس رایگان اطلاعات مفیدی آمده است.
بیشتر بخوانید : هوش مصنوعی و موجی جدید در محاسبات
هوش مصنوعی در ایران
امروزه هوش مصنوعی به شکلی گسترده در حال ورود به زندگی انسانهاست و خدمات و دستگاههای مختلفی مانند رباتها بر اساس این فناوری ساخته میشوند. به همین دلیل، بسیاری از شیوههای ارائه خدمات در آینده تغییر خواهند کرد. در حال حاضر، هوش مصنوعی به عنوان یکی از عوامل اصلی تحول دیجیتال شناخته میشود و در برنامههای توسعه دیجیتال صنایع مختلف جایگاه ویژهای دارد.
بر اساس پژوهشی که مؤسسه مکنزی انجام داده، پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۰، بسیاری از صنایع از هوش مصنوعی استفاده کنند و این فناوری جایگزین حدود ۳۰ درصد از نیروی کار انسانی خواهد شد (ستار هاشمی، ۱۳۹۸). همچنین در بررسی نقش هوش مصنوعی در اقتصاد جهانی، پیشبینی شده که تا سال ۲۰۳۰، هوش مصنوعی حدود ۲۵/۵ تریلیون دلار در اقتصاد جهان سهم داشته باشد. از این مقدار، ۱۰ درصد مربوط به کشورهای توسعهیافته آسیایی و ۲ درصد مربوط به منطقه خاورمیانه است (ستار هاشمی، ۱۳۹۸). در این شرایط، این پرسش مطرح میشود که آیا ایران جایگاه مناسبی در حوزه هوش مصنوعی دارد؟ و میزان آمادگی کشور برای بهرهگیری از این فناوری چقدر است؟
بر پایه مطالعات انجامشده، ایران از نظر آمادگی برای پذیرش و استفاده از هوش مصنوعی در جایگاه مطلوبی قرار ندارد و آمادگی لازم در این زمینه مشاهده نمیشود. بر اساس آمارهای جهانی مربوط به آمادگی کشورها در جذب هوش مصنوعی، ایران رتبه ۷۲ را در جهان به خود اختصاص داده است (ستار هاشمی، ۱۳۹۸). به همین دلیل، لازم است راهبردها و برنامههای مشخصی برای توسعه هوش مصنوعی در کشور طراحی شود. برای هوشمندسازی صنایع، دسترسی آزاد به دادهها و استفاده از آنها در سیستمهای یادگیری ماشین ضروری است.
دسترسی باز به دادهها یکی از چالشهای مهم کشور در مسیر هوشمندسازی است که تاکنون کمتر به آن توجه شده است. این موضوع نیازمند تنظیم قوانین و مقررات شفاف است تا ضمن ایجاد فضای رقابتی مناسب، امنیت دادهها نیز حفظ شود. همچنین باید اشاره کرد که با توجه به نوپا بودن حوزه هوش مصنوعی، هنوز جایگاه و دانش کافی در میان مدیران کشور تبیین نشده است. ایجاد گفتوگو بین مدیران، سرمایهگذاران و متخصصان حوزههای مرتبط با تحول دیجیتال و هوش مصنوعی، برای شناسایی نیازهای توسعه این فناوری در کشور و همچنین تولید محتوای مناسب در این زمینه، ضروری به نظر میرسد.
بیشتر بخوانید:
۵ فرصت استثنایی برای راهاندازی کسبوکار با هوش مصنوعی
یکی از اقدامات مفید انجامشده در این زمینه، تهیه مجموعه گزارشهایی با عنوان «هوش مصنوعی در جهان» توسط مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی است که به بررسی تأثیر هوش مصنوعی در کشورهای مختلف میپردازد.
برای گسترش دانش خود، مقاله نقد و بررسی فیلمی با موضوع هوش مصنوعی را مطالعه کنید.
