«کندی من» چهارمین فیلم از مجموعه فیلمهای «مرد آبنباتی» است. اولین قسمت این سری که محبوبترین و موفقترین آن نیز هست، در سال ۱۹۹۲ ساخته شد و شخصیت مرد آبنباتی را به دنیای سینما معرفی کرد. این فیلم با استقبال خوبی روبرو شد و به سرعت به یکی از آثار محبوب در ژانر ترسناک تبدیل شد. بعدها دو فیلم دیگر نیز به عنوان ادامه این داستان ساخته شدند که موفقیت چندانی نداشتند و به همین دلیل، ساخت این مجموعه برای حدود بیست سال متوقف شد. تا این که جوردن پیل، کارگردانی که در سال ۲۰۱۸ با فیلم «برو بیرون» موفق به دریافت جایزه اسکار شد و علاقه زیادی به ساخت آثار مشابه پیدا کرد، تصمیم گرفت مجموعه «کندی من» را دوباره زنده کند تا موضوع نژادپرستی در آمریکا یک بار دیگر در کانون توجه قرار بگیرد.
داستان این فیلم، بیست و هفت سال پس از اتفاقات قسمت اول رخ میدهد. این بار با آنتونی (با بازی یحیی عبدالمتین دوم) روبرو هستیم که اکنون بزرگ شده و میخواهد یک نمایشگاه نقاشی برگزار کند. اما هر بار آثارش رد میشود و اطرافیان نیز او را تحقیر میکنند. در همین حال، آنتونی به افسانه قدیمی مرد آبنباتی علاقهمند میشود؛ داستانی که سالها پیش در یک محله سیاهپوستنشین مطرح بود. او برای تحقیق بیشتر به آن محل قدیمی سر میزند، اما…
فیلم بازسازیشده «کندی من» نیز مانند نسخه اصلی، بر موضوع نژادپرستی تمرکز دارد؛ مسئلهای که در سالهای اخیر به شکلهای مختلف در جامعه آمریکا خود را نشان داده است. در واقع، نباید به این نسخه جدید به عنوان یک فیلم ترسناک ساده نگاه کرد، زیرا محتوای عمیق و لایههای پنهان آن به اندازهای قوی است که میتواند پیامهای اجتماعی و سیاسی مهمی به مخاطب منتقل کند و او را با واقعیتهای تلخ جامعه چندپاره آمریکا در دهههای اخیر روبرو سازد.
فیلم به شکل هوشمندانهای داستان قسمت اول را ادامه میدهد و زندگی آنتونی را در بزرگسالی نشان میدهد. در یک موقعیت کنایهآمیز، او در شغلی مشغول به کار است که به طور معمول در اختیار سفیدپوستان بوده است. خرید و فروش آثار هنری، کسبوکاری پردرآمد است که سالهاست در آمریکا اغلب توسط سفیدپوستان مدیریت میشود و فرصت چندانی در اختیار سیاهپوستان قرار نمیدهد. فیلم با وارد کردن شخصیت اصلی به این فضا، به بیننده اجازه میدهد تا طعم تلخ تبعیض و تحقیر را در زندگی آنتونی حس کند. نکته مهم اینجاست که حتی بریانا، که با آنتونی رابطه عاطفی دارد و خودش در این حرفه فرد موفقی محسوب میشود، نیز گاهی با نگاههای تحقیرآمیز همکارانش روبرو میشود و ترسی پنهان در درونش دارد که سعی میکند آن را پنهان کند.
در بخش شخصیتپردازی، فیلم تا حد زیادی موفق عمل کرده و توانسته است شخصیتهای داستان را به خوبی به مخاطب معرفی کند. آنتونی، که در طول زندگی اغلب نادیده گرفته شده، حتی پس از مرگ غمانگیز همکاران بریانا، به جای اندوه، از شنیدن نام خود در اخبار مربوط به این حادثه احساس رضایت میکند و لبخندی شوم بر لب میآورد. حالا اسم او بر سر زبانهاست، حتی اگر این شهرت با نوعی بدنامی همراه باشد. خشم عمیق او که نتیجه سالها تحقیر روزمره است، آنچنان قدرتمند است که میتواند به زشتترین شکل ممکن بیرون بزند و مسیر زندگی او را به سمت انتقام پیش ببرد. خوشبختانه در این نسخه جدید از «کندیمن»، شخصیت آنتونی به اندازهای باورپذیر پرداخته شده که مخاطب میتواند باور کند چنین فردی واقعاً وجود دارد.
در این مقاله نقد و بررسی فیلم کروئلا (Cruella) اطلاعات مفیدی آمده است.
برای گسترش دانش خود، مقاله نقد و بررسی فیلم هتل را مطالعه کنید.
برای مطالعه بیشتر، به نقد و بررسی سریال داریوش سری سر بزنید.
برای گسترش دانش خود، مقاله نقد و بررسی بازی بایومیوتنت (Biomutant) را مطالعه کنید.
توصیه میکنیم حتماً مقاله نقد و بررسی فیلم خشم مردانه (Wrath of Man) را مطالعه کنید.
اگر سوالاتی دارید، مقاله نقد و بررسی سریال ونداویژن (WandaVision) به شما کمک خواهد کرد.
با این حال، همانطور که پیشتر اشاره شد، این فیلم تنها یک اثر ترسناک معمولی نیست. داستان فیلم درباره محدودیتها و موانعی است که بهطور سیستماتیک علیه سیاهپوستان در جامعه آمریکا طی دهههای گذشته ایجاد شده است. این محدودیتها به تدریج باعث شکلگیری کینه و نفرت در میان جامعه سیاهپوستان شده و حالا این خشم به شکل شخصیت ترسناکی به نام «کندیمن» در فیلم ظاهر میشود تا از سفیدپوستان انتقام بگیرد. نکته قابل توجه در مورد «کندیمن» این است که او در استفاده از خشونت هیچ فرقی بین افراد قائل نمیشود. برایش مهم نیست که قربانی یک زن میانسال سفیدپوست باشد یا نوجوانان دبیرستانی؛ او با دستهای تیغدارش هر کسی را که سر راهش باشد، به فجیعترین شکل ممکن از بین میبرد.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله نقد و بررسی انیمیشن Inside Out 2 مراجعه کنید.
اگرچه میتوان محتوای داستان را برگرفته از خشم جامعه سیاهپوستان آمریکا نسبت به نژادپرستی و تبعیضهای اجتماعی دانست، اما باید پذیرفت که فیلم نگاهی یکطرفه به موضوع دارد و همین مسئله باعث کاهش تأثیرگذاری آن روی مخاطب میشود. به شکل عجیبی، در این فیلم به جز یک نفر، هیچ سفیدپوست سالم و معمولی دیده نمیشود که زندگی عادی داشته باشد. آنها در طول فیلم به عنوان افرادی مستبد، خودخواه و خوشگذران نشان داده میشوند تا بیننده نسبت به آنها احساس تنفر کند. در مقابل، سیاهپوستان به عنوان انسانهای شرافتمند، سختکوش و قربانی معرفی میشوند که نفرین آنها دامن سفیدپوستان را میگیرد. این نگاه سیاه و سفید و افراطی به شخصیتها، باعث شده است که فیلم از تعادل و یکدستی لازم برخوردار نباشد.
برای مطالعه بیشتر، به نقد و بررسی فیلم غریب سری سر بزنید.
خوشبختانه فیلم «مرد آبنباتی» از نظر فنی کار قابل تحسینی است. به ویژه صحنههای خشونتآمیز آن، به جای این که به طور مستقیم نشان داده شوند، با خلاقیت زیادی فیلمبرداری شدهاند. ما معمولاً این مرد و قتلهایش را از طریق انعکاس در آینه میبینیم که ایدهی جالبی است. اگرچه این فیلم بازیگران خیلی مشهوری ندارد، اما بازی همهی بازیگران یکدست و قابل قبول است. موسیقی فیلم شنیدنی است، ولی هنوز نمیتواند با موسیقی نسخه اصلی که در سال ۱۹۹۲ ساخته شد رقابت کند. موسیقی متن نسخه سال ۱۹۹۲ هنوز هم یکی از ترسناکترین موسیقیها در تاریخ سینما محسوب میشود که در بسیاری از کلیپها و برنامههای مختلف هم از آن استفاده شده است.
برای مطالعه بیشتر، به نقد و بررسی سریال مترجم سری سر بزنید.
در صورت علاقهمندی، مطلب سوتی عجیب و غریب مسعود فراستی در نقد فیلم «جنگ جهانی سوم»+ ویدئو را از دست ندهید.
«مرد آبنباتی» فیلمی خوشساخت است که به خوبی شخصیت اصلی داستان را در طول فیلم پرورش میدهد و این کار، انتقال پیام فیلم به بیننده را آسانتر میکند. اما نباید فراموش کنیم که محتوای این فیلم همچنان ترسناک و نژادپرستانه است. در واقع، با این که فیلم با هدف انتقاد از نژادپرستی ساخته شده، اما خودِ روش فیلمسازان در پرداختن به این موضوع نیز به نوبه خود نژادپرستانه و ضد جامعه سفیدپوستان است! شاید اگر سازندگان میتوانستند مرزهای بهتری بین شخصیتها قائل شوند و دیدگاه خاکستریتری داشته باشند، آنگاه میشد از «مرد آبنباتی» به عنوان اثر مهمی یاد کرد که رنجهای تاریخی جامعه سیاهپوستان آمریکا را روایت میکند. اما نسخهای که اکنون پیش رو داریم، هرچند از نظر فیلمبرداری، بازیگری و حتی شخصیتپردازی فیلم قابل قبولی به شمار میرود، در کل حال و هوایی نژادپرستانه ـ این بار علیه سفیدپوستان ـ دارد که باعث میشود نتوانیم با اطمینان درباره ارزشمند بودن آن قضاوت کنیم.
اگر به این موضوع علاقه دارید، نقد و بررسی سریال 1923 را از دست ندهید.
منتقد: میثم کرامی
این نوشته به طور ویژه برای وبسایت «مووی مگ» تهیه شده است. کپیبرداری از این مطلب بدون اشاره به منبع و ذکر نام سایت مووی مگ مجاز نیست و پیگرد قانونی خواهد داشت.
به صفحه اینستاگرام مووی مگ بپیوندید.
توصیه میکنیم حتماً مقاله نقد و بررسی فیلم شکارچی هیولا (Monster Hunter) را مطالعه کنید.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله نقد و بررسی فیلم یهودا و مسیح سیاه (Judas and the Black Messiah) مراجعه کنید.
اگر سوالاتی دارید، مقاله نقد و بررسی فیلم Air به شما کمک خواهد کرد.
برای گسترش دانش خود، به مقاله نقد و بررسی فیلم هناس سر بزنید.
