«افسانه تومیریس» تا به امروز، پرهزینهترین فیلمی است که در تاریخ قزاقستان ساخته شده. تخمین زده میشود هزینه تولید این فیلم نزدیک به ۱۰ میلیون دلار بوده است. مقامات فرهنگی قزاقستان پیش از این گفته بودند: «سینما و دستاوردهای فرهنگی ما را نباید فقط با پول سنجید. هدف ما این است که داستان تاریخ خود را برای نسلهای آینده زنده نگه داریم.» به نظر میرسد حرکت جدید سینمای قزاقستان برای سرمایهگذاریهای بزرگ در ساخت فیلم، تحت تأثیر تصویر نامناسبی است که فیلمهایی مانند «بورات» بیش از ده سال پیش از این کشور به جا گذاشتند. این فیلم هنوز هم باعث ناراحتی مردم قزاقستان است و بسیاری از شهروندان آن را یک توهین به کشور خود میدانند. اما داستان «افسانه تومیریس» فرق دارد. قزاقها این بار روایتی را انتخاب کردهاند که برخی در مورد آن تردید دارند. (توجه: ادامه مطلب ممکن است بخشهایی از فیلم را فاش کند.)
داستان فیلم درباره قوم سکاهاست، یک جامعه کوچنشین که با قبایل مختلف زندگی عادی خود را سپری میکردند. با این حال، درگیریهای گاهوبیگاه آنها با مردمان خوارزم، باعث ایجاد دشمنی بینشان شده بود. وقتی یکی از فرماندهان در یک نقشه کشته میشود، دخترش تومیریس (با بازی المیرا تورسین) از ماجرا جان سالم به در میبرد و در فکر انتقام از قاتلان پدرش میافتد. اما در این میان، خطری بزرگتر از سوی ایران در کمین است که او باید با آن روبرو شود.
مقاله نقد و بررسی فصل چهارم سریال The Boys حاوی اطلاعات جامعی است.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره نقد و بررسی فیلم دره (The Gorge) بیابید.
داستان “تومیریس” بر پایه روایتی از هرودوت درباره چگونگی درگذشت کوروش بزرگ شکل گرفته است. هرودوت در نوشتههای خود میگوید: کوروش پس از آنکه بابل را گرفت، برای سرکوب شورش ماساگتها به منطقه شرق رودخانه سیحون لشکر کشید. نقشه اولیه کوروش این بود که با تومیریس، بیوه فرمانروای پیشین آن سرزمین، ازدواج کند. اما تومیریس باور داشت که کوروش قصد دارد از این راه بر قلمرو او چیره شود و به همین خاطر، پیشنهاد او را نپذیرفت.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در نقد و بررسی فیلم خط استوا پیدا کنید.
برای مطالعه بیشتر، به نقد و بررسی بازی The Last of Us Part II Remastered سری سر بزنید.
این رد درخواست، باعث شد کوروش به آن منطقه حمله کند. هنگامی که سپاهیان او به رودخانهای رسیدند که میبایست از آن بگذرند تا با سپاه سکاها روبرو شوند، تومیریس برای کوروش پیام فرستاد و گفت: دو راه در پیش داری؛ یا از رودخانه عبور کن و در خاک سکاها با ما بجنگ، یا اجازه بده سپاه سکاها از رود بگذرد و در خاک ایران با تو نبرد کند. کوروش پس از رایزنی با سرداران خود که بیشترشان موافق جنگ در خاک ایران بودند، سرانجام نظر کرزوس – دایی مادرش – را پذیرفت که میگفت باید نبرد در سرزمین سکاها انجام شود.
پس از این تصمیم، گروهی به فرماندهی سپارگاپیس – پسر تومیریس – به بخشی از سپاه کوروش که از نیروی اصلی جدا افتاده بود، یورش بردند و آنان را شکست دادند. اما وقتی که آنان در پی این پیروزی به جشن و میگساری مشغول بودند و مست کرده بودند، نیروهای کوروش به آنجا رسیدند و آنان را در همان حال غافلگیر کرده و شکست دادند و سپارگاپیس را نیز اسیر کردند.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره نقد و بررسی فیلم آماتور (The Amateur) بیابید.
پسر ملکه وقتی که از مستی به هوش آمد و خود را در بند و در اسارت کوروش دید، از او درخواست کرد که زنجیرها را از او باز کنند. کوروش این درخواست را پذیرفت. سپارگاپیس نیز بلافاصله پس از رهایی، خود را کشت تا این ننگ را با خود به گور ببرد!
بعد از این رخداد، تومیریس همه سپاهیانش را گرد آورده و با تمام قوا به لشکر کوروش یورش میبرد. در جنگی سهمگین و خونین، سرانجام سپاه ایران شکست میخورد و کوروش نیز کشته میشود. پس از پیروزی، تومیریس دستور میدهد که کیسهای را پر از خون کنند و سر کوروش را از بدن جدا کرده و درون آن بیندازند. آنگاه تومیریس خطاب به سر بریده میگوید: «هرچند من در جنگ بر تو چیره شدم، اما تو با نیرنگ و فریب، مصیبتی به من رساندی و فرزندم را از من گرفتی. همانطور که قول داده بودم، حالا تو را از خونخواری سیراب خواهم کرد!»
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله نقد و بررسی فصل سوم سریال Squid Game مراجعه کنید.
روایت هرودوت همواره از سوی تاریخنگاران مورد تردید قرار گرفته است. نکته قابل توجه این است که خود هرودوت هم درباره چگونگی مرگ کوروش بزرگ اطمینان ندارد، اما با این حال روایت خود را از بقیه قابلاعتمادتر میداند! مورخان همیشه بر این موضوع تأکید کردهاند که کوروش بزرگ در زمان جنگ با سکاها به دلیل سن بالا، شخصاً در میدانهای نبرد حاضر نمیشده و پسرانش به جای او در جنگ شرکت میکردهاند. برخی دیگر نیز معتقدند که کوروش بزرگ در جنگ با قبیلههای بیابانگرد حضور داشته، اما به دلیل پیری یا جراحات ناشی از جنگ، درگذشته و پیکرش را برای خاکسپاری به پاسارگاد بازگرداندهاند. اما روایت عجیب و اغراقآمیز هرودوت که بیشتر شبیه به یک داستان تخیلی است، الهامبخش فیلمی شده که محتوای فیلمنامه آن با مشکلات اساسی روبرو است.
در صورت علاقهمندی، مطلب نقد سریال روزی روزگاری در مریخ را از دست ندهید.
مقاله نقد و بررسی فیلم پیرپسر منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه نقد فیلم جنایت بی دقت (Careless Crime).
اولین مشکل اصلی فیلم، نشان دادن سکاها به عنوان قومی جدا از ایران است. در دوره تاریخی که فیلم به آن میپردازد، قوم ماساگت در واقع بخشی از اقوام ایرانی و از تبار سکاهای ساکن آسیای میانه بودند. آنها در شرق دریای خزر زندگی میکردند و درگیریهای زیادی با حکومت هخامنشی داشتند. فیلم هیچ توضیحی درباره دلیل مخالفت سکاها با مردم خوارزم ارائه نمیدهد و روشن نیست که این جنگها چرا و از کجا شروع شده است. با این حال، باید گفت که تصویرسازی فیلم از زندگی سکاها بسیار چشمگیر و منحصر به فرد است.
مقاله نقد و بررسی فیلم رنفیلد (Renfield) حاوی اطلاعات جامعی است.
در “افسانه تومیریس”، سکاها به عنوان یکی از متمدنترین مردمان دوران باستان نشان داده میشوند که برای حقوق زنان ارزش زیادی قائل بودند؛ تا جایی که حتی در بسیاری از جوامع پیشرفته امروزی نیز نمیتوان نمونهای مانند آن را یافت. این تصویر، عجیب و نامأنوس است و هیچ منبع تاریخی از آن پشتیبانی نمیکند. به نظر میرسد این بخش بر اساس یک داستان افسانهای و بدون پشتوانه تاریخی ساخته شده است.
مشکل اصلی فیلم اما از زمانی آغاز میشود که سکاها با کوروش بزرگ روبرو میشوند. سازندگان فیلم تأکید زیادی دارند که محتوای ارائهشده با روایت تاریخنگار یونانی، هرودوت، همخوانی دارد و خود را تنها بازگوکننده این داستان میدانند. اما تصویری که از کوروش بزرگ در فیلم نشان داده میشود، بیشتر شبیه به یک شخصیت اغراقشده در فیلمهای اکشن هالیوودی است. او در این فیلم، موجودی دیوانه و قدرتطلب به تصویر کشیده شده که قصد دارد با خشونت و خونریزی، دنیا را تسخیر کند. در یکی از صحنهها، برای اینکه حال و هوای کوروش به بیننده منتقل شود، او را میبینیم که تکهای گوشت را در دستش فشرده و به سوی ببرش پرتاب میکند تا آن را بخورد! این صحنه قصد دارد خونخواری کوروش بزرگ را نشان دهد. این بخش با یک دیالوگ عجیب از همسر تومیریس خطاب به کوروش همراه است: «تو نمیتوانی آینده را با نابود کردن دنیا به دست بیاوری!» این گفتگو یک تحریف تاریخی بزرگ است، زیرا حتی در آثار باقیمانده از دوران فرمانروایی کوروش نیز هیچ اشارهای به میل او برای نابودی جهان یا تشنگی سیریناپذیرش برای از بین بردن تمدنهای دیگر وجود ندارد.
به طور کلی میتوان گفت بخش دراماتیک فیلم «افسانه تومیریس» هیچ سند و منبع تاریخی معتبری ندارد و کاملاً ساخته و پرداخته ذهن سازندگان آن است. در این فیلم، کوروش بزرگ به عنوان یک شخصیت منفیِ بیخرد و بیتدبیر نشان داده میشود که به طور آشکاری تحت تأثیر یک مشاور مشکوک قرار دارد و جهت فکری او را همان مشاور تعیین میکند! حتی سازندگان این اثر برای تحریف تاریخ، مردمِ تحت حکومت کوروش بزرگ را به صورت افرادی گدایِ بیکار و معتاد به تصویر کشیدهاند؛ در حالی که بیشتر تاریخنویسان بر رفاه و آسایش مردم ایران در زمان فرمانروایی کوروش بزرگ تأکید کردهاند.
صحنه رویارویی نهایی ارتش تومیریس با سپاه کوروش بزرگ نیز یک کپیبرداری ضعیف و درهمریخته از فیلمهای تاریخی دهه نود هالیوود است. به نظر میرسد سازندگان فیلم نگاه ویژهای به فیلم «شجاعدل» ساخته مل گیبسون داشتهاند. در نبرد پایانی فیلم، تومیریس دقیقاً مانند ویلیام والاس در «شجاعدل» برای سربازانش سخنرانی میکند و درباره ضرورت آزادی و حفظ سرزمین برای فرزندانشان صحبت میکند. در مقابل، کوروش بزرگِ درمانده را میبینیم که مشغول پوست کندن یک سیب است! این نبرد با مشکلات زیادی در کارگردانی روبرو است و به خاطر محدودیتهای فنی ساخت، تماشای آن بسیار خستهکننده و آزاردهنده است.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله نقد و بررسی فیلم سرهنگ ثریا مراجعه کنید.
فیلم «افسانه تومیریس» جدا از تحریف تاریخ، از نظر استانداردهای سینمایی هم یک اثر ضعیف به شمار میرود. مدت زمان ۱۵۰ دقیقهای فیلم، نه صرف معرفی تومیریس یا شخصیتپردازی و نه حتی برای نشان دادن تاریخ قوم ماساگت، بلکه صرف صحنههای طولانی و خستهکنندهای از بیابانگردی شده که تعدادشان زیاد و هدفشان نامشخص است. تلاش سازندگان برای نمایش تمدن ماساگتها هم ناکام مانده، زیرا حتی در روایت داستان جانب واقعگرایی را رعایت نکرده و تصویری از این قوم ارائه داده که بیشتر شبیه جوامع مدرن و پیشرفته امروزی است؛ تصویری که با واقعیتهای تاریخی ثبتشده از آن دوران فاصله زیادی دارد!
«افسانه تومیریس» یک فیلم سفارشی به نظر میرسد و با توجه به اینکه تهیهکننده آن آلیا نظربایوا (دختر اولین رئیسجمهور قزاقستان) است، به احتمال زیاد با اهداف سیاسی داخلی ساخته شده است. در این فیلم، تمدن ایران باستان تا سطح برخی کشورهای امروزی آفریقا پایین آورده شده و در مقابل، اقوام صحرانشین سکا و ماساگت به عنوان مردمانی معرفی شدهاند که در حکومتشان زنان به آسانی به رهبری میرسند و با خشونت و کشتار میانهای ندارند! جالب است بدانید که این فیلم حتی در خود قزاقستان هم با انتقادهای زیادی روبرو شده و بسیاری از کارشناسان در آن کشور، آن را تصویری غیرواقعی و عجیب دانستهاند که نمیتواند احترامی برای کشورشان به ارمغان بیاورد.
در این مقاله واکنش و نقدهای مثبت منتقدان به «Guardians of the Galaxy Vol. 3» اطلاعات مفیدی آمده است.
در این مقاله نقد و بررسی فیلم In the Lost Lands اطلاعات مفیدی آمده است.
«افسانه تومیریس» نه در روایت منطقی است و نه از نظر فنی اثر قابل توجهی محسوب میشود. فیلمنامهای کاملاً کلیشهای با دیالوگهای ضعیف و نبود داستانهای فرعی برای معرفی درست تومیریس، از این اثر ۱۵۰ دقیقهی آکان ساتایف فیلمی ساخته که تماشای کامل آن بسیار دشوار و طاقتفرساست.
با کمال احترام، متن اصلی برای بازنویسی ارائه نشده است. لطفاً متن مورد نظر خود را قرار دهید تا بتوانم آن را با رعایت تمامی نکات درخواستی شما (سادهنویسی، حفظ ساختار و معنا، و عدم تغییر متون مقدس) بازنویسی کنم.
منتقد: میثم کرامی
این نوشته به طور ویژه برای وبسایت «مووی مگ» تهیه شده است. کپی کردن یا استفاده از آن بدون اشاره به نام منبع و آدرس سایت مووی مگ، مجاز نیست و پیگرد قانونی خواهد داشت.
به جمع بزرگ طرفداران مووی مگ در فضای مجازی ملحق شوید.
توصیه میکنیم این مطلب نقد و بررسی فیلم شه سوار را حتماً بخوانید.
برای گسترش دانش خود، به مقاله نقد سریال آفتاب پرست سر بزنید.
افسانه تومیریس (The Legend of Tomiris)
کارگردان: آکان ساتایف
نویسندگان: آلیا نظربایوا، تیمور ژاکسیلیکوف
بازیگران:
آلمیرا تورسین در نقش تومیریس
عادل آخمتوف در نقش آرگون
ارکیبولان دایروف در نقش هاراسپ
بریک آیتژانوف در نقش کورتون
گونه: اکشن
مدت زمان: ۲ ساعت و ۳۶ دقیقه
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در نقد و بررسی فیلم بروتالیست (The Brutalist) پیدا کنید.
برای گسترش دانش خود، به مقاله نقد و بررسی فیلم A Quiet Place: Day One سر بزنید.
مقاله نقد و بررسی فیلم Mickey 17 منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
