خلاصه داستان:
گروهی از جوانان در میانه سیل بزرگی که استان خوزستان را فراگرفته، تلاش میکنند خود را به تهران برسانند تا روی صحنه برنامهای حاضر شوند؛ اما در این راه با مشکلات زیادی روبرو میشوند.
کارگردان:
منیژه حکمت که تهیهکننده با تجربهای در سینمای ایران است و آثاری پرفروش مانند «شهر موشها» و «ورود آقایان ممنوع» را در کارنامه دارد. همچنین او کارگردانی فیلم مهم «زندان زنان» را نیز بر عهده داشته است.
برای مطالعه بیشتر، به نقد و بررسی فیلم The Conjuring: Last Rites (احضار:آخرین مراسم) سری سر بزنید.
نقد فیلم «بندر بند»:
فیلم «بندر بند» در اوضاع بسیار ویژهای فیلمبرداری شده؛ درست زمانی که سیلابها بخش زیادی از خانههای مردم خوزستان را نابود کرده بود. منیژه حکمت و گروه سازنده فیلم، در همین شرایط سخت تصمیم گرفتند فیلمی در دل مناطق سیلزده و خراب شده بسازند. این روش هرچند محدودیتهای زیادی برای آنان ایجاد کرد و باعث شد فیلم در زمان کم و با حذف بسیاری از بخشهای معمول سینمایی ساخته شود، اما روایت داستان با وقفه و توقف مواجه نشد و پیام اصلی خود را به مخاطب انتقال میدهد. با این حال، مشکل بزرگ فیلم به فیلمنامه آن برمیگردد که آنقدر ضعیف است که حتی بدون وجود سیل و ویرانی هم به سختی میتوانست مفهوم خود را به بیننده برساند.
فیلم جدید منیژه حکمت پر از تصاویر گیرا و تأثیرگذار از خوزستان است که هر یک به نوعی نشاندهنده شرایط امروز ایران به شمار میرود. خرابیهای گوناگون از جمله پلهای разруخته، سیل و مرگومیر در طول فیلم، به عنوان نمادهایی از وضعیت کنونی ایران در نظر گرفته شدهاند. این وضعیت گاهی حتی توسط شخصیتهای داستان نیز به زبان آورده میشود؛ تا جایی که یکی از آنها آرزو میکند به کشوری مثل ونزوئلا برود و دیگر در ایران زندگی نکند. این نگاه انتقادی در سراسر فیلم به وضوح دیده میشود؛ با این تفاوت که فیلمساز نتوانسته از این نقد اجتماعی، اثر سینمایی منسجم و قدرتمندی خلق کند که هم اصول سینمایی را رعایت کرده باشد و هم فکر و ذهن بیننده را به چالش بکشد.
برای مطالعه بیشتر، به نقد و بررسی سریال چه می شود اگر (What If) سری سر بزنید.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره نقد و بررسی فیلم توییت ها (The Twits) بیابید.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه نقد و بررسی فیلم کودا (Coda).
مشکل اصلی این فیلم، نحوه معرفی شخصیتهاست. سه قهرمان داستان که ما در طول فیلم با آنها همراه میشویم، به وضوح هیچ ویژگی بارزی ندارند و از اول تا آخر داستان هم هیچ تغییری نمیکنند. فیلم که شروع میشود، آنها را در حال شوخی و خندیدن و حرف زدن درباره آرزوهایشان میبینیم، بدون اینکه اطلاعات خاصی از گذشته یا هویتشان به ما داده شود.
گفتگوهای فیلم ضعیف است و انتقال پیام از زبان شخصیتها در «بندر بند» به شکلی ناشیانه انجام شده. نتیجه این ضعفها، شخصیتهایی هستند که با وجود تجربه کردن رویدادهای مختلف، هیچگاه احساسات مخاطب را برنمیانگیزند. نه شادی و رقصشان حالتی ایجاد میکند، نه از دست دادنشان روی آبهای خوزستان حس تأسف و اندوه. این شخصیتها بیروح و خالی از زندگی هستند.
در این میان، کارگردان از تصاویر تکراری و نمادهای کلیشهای استفاده کرده تا شاید نگاهی سورئالیستی به شرایط ایران امروز داشته باشد، اما نتیجه آنقدر ناموزون و اغراقآمیز شده که گاهی حتی موقعیتهای خندهدار به وجود میآورد. صحنههایی مثل نواختن ساز توسط کسی که خانهاش ویران شده، در فیلمی که نه قصهای دارد و نه شخصیت پردازی درستی، کاملاً نامربوط و اضافی به نظر میرسد.
متأسفانه پایانبندی فیلم بزرگترین اشتباه آن است. اشتباهی که بسیاری از فیلمسازان وقتی در قصهگویی به بنبست میرسند مرتکب میشوند: استفاده از یک تکگویی طولانی برای توضیح دادن همه چیز! در واقع، سازندگان به جای خلق موقعیتهای سینمایی و شخصیتهای باورپذیر، ترجیح دادهاند پیام انتقادی خود را مستقیماً در پایان فیلم بیان کنند تا مخاطب بفهمد که در طول این یک ساعت و چند دقیقه چه چیزی دیده است!
به نظر میرسد سازندگان خودشان بهتر از هر کسی میدانستند که فیلمشان در انتقال مفاهیم به بیننده ناتوان است و نمیتواند حتی سادهترین ایدهها را به درستی منتقل کند. به همین دلیل، با یک مونولوگ بلند راه را کوتاه کرده و ماجرا را تمام کردهاند.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله نقد و بررسی فیلم شوالیه سبز (The Green Knight) مراجعه کنید.
توصیه میکنیم حتماً مقاله نقد و بررسی فیلم A Big Bold Beautiful Journey را مطالعه کنید.
فیلم “بندر بند” در شرایط دشواری تولید شده و حتی در ظاهر و فرم خود هم حرفهایی برای گفتن دارد. اما وقتی فرم یک فیلم نتواند پیام روشنی به بیننده برساند و نتواند با بخشهای دیگر فیلم ارتباط درستی برقرار کند، نتیجه نهایی ناامیدکننده خواهد بود.
مسلماً برای ساختن یک فیلم، اول باید شخصیتهای داستان به درستی ساخته و پرداخته شوند. بعد موقعیتهایی خلق شود که با قرار دادن این شخصیتها در آن موقعیتها، بتوان پیام مشخص و منسجمی را به مخاطب انتقال داد. فقط با قرار دادن دوربین در ماشین و فیلمبرداری مستندگونه از خرابیهای سیل خوزستان، نمیتوان به یک دستاورد سینمایی رسید.
سینما، حتی وقتی که نام “سینمای مستقل” را بر خود دارد (که میتواند تجربهمحور و نوآورانه باشد)، باید اصول اولیه یک اثر سینمایی را رعایت کند تا بتواند در ذهن تماشاگر ماندگار شود. متأسفانه “بندر بند” این موضوع را فراموش کرده و فقط با دوربین به دست، در منطقه سیلزده خوزستان به این طرف و آن طرف میرود تا شاید بتواند از میان خرابیها و مصیبتها، مفهوم رنج و درد را زنده کند؛ اما در نهایت خودش به یک دردسر برای بیننده تبدیل میشود!
منتقد: میثم کریمی
این نوشته بهطور ویژه برای وبسایت “مووی مگ” تهیه شده است. کپیبرداری از این مطلب بدون اشارهی دقیق به منبع و نام سایت مووی مگ مجاز نیست و پیگرد قانونی خواهد داشت.
ما را در صفحه اینستاگرام مووی مگ دنبال کنید.
نام فیلم: بندر بند
کارگردانی این اثر سینمایی بر عهده منیژه حکمت بوده است.
فیلمنامه آن را نیز منیژه حکمت به همراه مصطفی زندی نوشتهاند.
تهیهکنندگی این پروژه نیز بر عهده خانم حکمت بوده است.
هنرمندانی که در این فیلم به ایفای نقش پرداختهاند عبارتند از:
امیرحسین طاهری
پگاه آهنگرانی
رضا کولغانی
مهلا موسوی
