خیلی از کسانی که به هنر زیبای گلدوزی علاقهمند هستند، میخواهند کار با سوزن پانچ را یاد بگیرند. باید گفت که سوزندوزی یکی از هنرهای اصیل و قدیمی ایران است و تاریخچه طولانی دارد. این هنر آنقدر مشهور بوده که در قرن پانزدهم میلادی، سفیر پادشاه هنری سوم در سفرش به ایران، در زمان حکومت مغولان، در کتاب خود از شکوه و زیبایی سوزندوزیهای ایرانی نوشته است.
سوزندوزی در زبان انگلیسی SUZANI نامیده میشود که از نام فارسی آن گرفته شده است. این هنر با گذشت سالها و قرنها، هنوز هم طرفداران زیادی دارد و با کمک طرحها و کیتهای مختلف، به شکلهای ساده تا پیشرفته دوخته میشود.
سوزندوزی در واقع با استفاده از سوزن پانچ و ایجاد بخیه روی پارچه انجام میشود. این یک هنر خلاقانه در گلدوزی است که هم تازهکارها و هم افراد حرفهای میتوانند از آن برای خلق کارهای دستی زیبا استفاده کنند.
برخلاف چیزی که ممکن است در ابتدا فکر کنید، سوزندوزی کار سختی نیست. وقتی اصول اولیه آن را یاد بگیرید، میتوانید انواع تابلو، دیوارکوب، کوسن و حتی فرش را بدوزید.
انواع سوزن های مناسب هنر پانچ دوزی
در هنر پانچدوزی از سوزن مخصوصی به نام پانچ استفاده میشود که به آن سوزن مخملدوزی یا سوزن شبهقالی نیز گفته میشود. این سوزن که نیدل نام دارد، بلند و توخالی است و یک سوراخ بزرگ در نوک آن قرار دارد. بهتر است دسته این سوزنها از جنس چوب یا پلاستیک باشد.
سوزنهای پانچ با دسته چوبی، علاوه بر دوام بالا، معمولاً قیمت بیشتری دارند و در دسته مدلهای کلاسیک قرار میگیرند. از طرفی، نوع پلاستیکی آن اگر با مواد مرغوب ساخته شده باشد، میتواند برای مدتی طولانی نیاز شما را برطرف کند و دیگر لازم نباشد سوزن جدید بخرید.
این سوزنها بسته به طرحی که انتخاب میکنید، در انواع مختلفی تولید میشوند. اگر میخواهید هزینه کمتری پرداخت کنید، میتوانید از سوزنهای پلاستیکی که معمولاً در بستههای سهتایی عرضه میشوند، استفاده کنید. نکته مهم این است که سوزنهای چوبی فقط یک سوزن ثابت دارند و نمیتوان سوزن آنها را عوض کرد. در حالی که قابلیت تعویض سوزن به شما امکان میدهد طرحهای متنوعتری را اجرا کنید. این ویژگی در مدلهای کلاسیک وجود ندارد، اما در نمونههای پلاستیکی برای راحتی بیشتر هنرمندان در نظر گرفته شده است.
در دوره جامع گلدوزی سایت آیلین وب میتوانید از صفر تا صد گلدوزی را فراگیرید.
آشنایی با سوزن مناسب برای پانچ دوزی
به طور کلی، سوزنهای نیدل پانچ در سه ویژگی اصلی با هم فرق دارند:
– از نظر ضخامت و نازکی
– از نظر جنس دسته که چوبی یا پلاستیکی است
– و از نظر قابلیت تنظیم دسته که قبلاً توضیح دادیم
سوزن نیدل پانچ با دسته پلاستیکی و قابلیت تنظیم ارتفاع، این امکان را به شما میدهد که برای طرحهای مختلف از آن استفاده کنید. همچنین این مدل معمولاً همراه با سوزن مخصوص نخکنی عرضه میشود که سرعت و راحتی کار را بیشتر میکند.
سوزن پانچ ضخیم با دسته چوبی و ثابت، دارای سوزنهای نخکن با کیفیت است. انتخاب این مدل و خرید سوزن با دسته چوبی، علاوه بر دوام، به حفظ محیط زیست نیز کمک میکند.
سوزن نیدل پانچ نازک و سهسوزنه، مناسب برای نخهای گلدوزی و کامواهای ظریف است. این نوع نیز قابلیت تنظیم دارد و همراه آن دو عدد سوزن نخکن ارائه میشود.
وسایل مورد نیاز برای شروع پانچ دوزی
برای شروع کار، اول باید وسایل لازم را آماده کنید. این وسایل عبارتند از:
* سوزن مخصوص نیدل پانچ
* کارگاه گلدوزی یا یک حلقه مخصوص
* پارچه مناسب نیدل پانچ که معمولاً زبر یا پشمی است
* یک طرح یا الگو برای پانچ کردن
* یک مداد یا کاغذ کربن برای انتقال طرح
* سوزن معمولی برای نخ کردن
* یک قیچی مناسب برای کارهای گلدوزی
قبلاً درباره انواع سوزنها و جنسهای مختلف آنها صحبت کردیم تا انتخاب برایتان راحتتر شود. حالا میخواهیم به طور خلاصه درباره پارچه مناسب این هنر صحبت کنیم.
پارچهای که برای نیدل پانچینگ استفاده میشود، معمولاً باید زبر یا پشمی باشد. در زبان انگلیسی به این نوع پارچه، پارچه راهب میگویند، چون در گذشته راهبان از آن برای دوخت لباسهای خود استفاده میکردند. این پارچه خودش انواع مختلفی دارد و هر کدام برای یک نوع کار سوزندوزی مناسب است. شما میتوانید از پارچههای دیگری مثل لنین، کنف، متقال و کرباس هم استفاده کنید. فقط نکته بسیار مهم این است که بافت پارچه با اندازه سوزن و نخ شما هماهنگ باشد. برای نخهای نازک، از پارچههای با بافت ریز استفاده کنید و برای نخهای ضخیم، پارچههای با بافت درشتتر به کار ببرید.
نحوه کار با سوزن نیدل مناسب پانچ دوزی
ابتدا نقشه مورد نظر را با ماژول مخصوص روی پارچه میکشیم. شما میتوانید از هر طرحی برای گلدوزی استفاده کنید، اما پیشنهاد میشود از طرحهای مخصوص پانچدوزی کمک بگیرید. نکته جالب این است که طرح اصلی در واقع پشت پارچه کشیده میشود و شما از همان ابتدا از پشت پارچه شروع به دوختن میکنید. در پایان، اثر هنری شما در پشت پارچه نمایان خواهد شد.
بعد از این، پارچه را داخل کارگاه میگذارید. فقط حواستان باشد که پارچه باید طوری داخل کارگاه قرار بگیرد که مثل سطح یک طبل، کاملاً کشیده و سفت باشد. اینطوری سوزن به راحتی و پشت سر هم روی پارچه فرود میآید. اگر دیدید پارچه داخل کارگاه شل شده، با چرخاندن پیچ کارگاه، آن را دوباره محکم کنید. همیشه مطمئن شوید که حدود ۵ سانتیمتر از نخ شما از نوک سوزن بیرون بماند. سپس سوزن را از روی پارچه و دقیقاً بر اساس خطوط الگو، تا انتها فشار دهید تا کوکها محکم شوند و از هم جدا نشوند.
سوزن را به آرامی به سمت خود بکشید تا نوک آن کاملاً از پارچه خارج شود. سپس، سوزن را در نقطهای نزدیک روی پارچه قرار دهید که میخواهید کوک بعدی را بزنید. بعد، سوزن را دوباره به داخل پارچه فشار دهید و بقیه مراحل را به همین شکل ادامه دهید.
به این نکته توجه داشته باشید که طرحی که روی آن کار میکنید، در پشت کار قرار میگیرد. در شروع کار، بخیهها ممکن است جدا از هم و پراکنده به نظر برسند، اما وقتی الگو کامل شود، این بخیهها به هم متصل میشوند و در نهایت یک نقش زیبا و یکدست ایجاد میکنند.
وقتی میخواهید بخشی از کار پانچدوزی را به پایان برسانید، کافی است آخرین بخیه را با انگشت خود نگه دارید. سپس سوزن را چند سانتیمتر به سمت بیرون بکشید و نخ را از همان نقطهای که شروع کردهاید، قیچی کنید. قسمت برشخورده در پشت کار، اصلاً نیاز به چسب زدن یا گره زدن ندارد.
پس از اتمام کامل کار سوزندوزی، نخ را از داخل سوزن پانچ خارج کنید و انتهای آن را در جای خود محکم نمایید. در مرحله آخر، حلقههای ایجادشده را با نوک قیچی جابهجا کرده و مرتب کنید. به این ترتیب، کار شما به پایان میرسد و میتوانید طرح زیبایتان را ببینید.
حالا که هنر پانچدوزی را یاد گرفتهاید، برای خرید وسایل مورد نیاز آن میتوانید به فروشگاه آیلین وب مراجعه کرده و لوازم لازم را تهیه کنید.
