سلام به همه هنرمندان عزیز و خلاق!
به دوره آموزشی ساخت جواهرات و تزئینات با سیم خوش آمدید!
بیایید اول کمی با این هنر و گذشتهی آن آشنا شویم.
ساخت زیورآلات با مفتول که به آن پیچیدن مفتول هم میگویند، یکی از قدیمیترین روشها برای درست کردن جواهرات با دست است.
در این روش، با کمک انواع سیمهای مفتولی و تنها با استفاده از دست و ابزارهای ساده، و بدون نیاز به لحیمکاری یا گرم کردن، میتوان شکلها و قطعات گوناگونی خلق کرد.
سابقه این روش به هزاران سال پیش بازمیگردد.
اشیای سیمی ساختهشده در گورستان اور کشف شدهاند که مربوط به دوران سومریان است، یعنی نزدیک به دو هزار سال قبل از میلاد!
این آثار امروزه در موزه بریتانیا نگهداری میشوند.
علاوه بر این، نمونههایی دو هزار ساله از دوران روم باستان نیز پیدا شده است.
در این روش که پیشتر هم اشاره کردیم، از وسایل مخصوصی برای ساخت زیورآلات با سیم استفاده میکنیم. در ادامه با این ابزارها آشنا خواهیم شد.
ابزارهای موردنیاز برای ساخت زیورالات مفتولی:
وسایل کار با مفتول و ساخت زیورآلات:
مفتول
مهره یا سنگ تزیینی
سیمچین
انبر با نوک نازک و تیز
انبر با نوک گرد
چکش
تخته مخصوص کار
سوهان یا کاغذ سنباده
سندان کوچک
حلقهساز
مفتول:
مفتولها در واقع سیمهای فلزی باریکی هستند که در کارهای هنری و صنعتی مختلفی به کار میروند.
این سیمها بر اساس جنس فلز، ضخامت، شکل سطح مقطع، میزان انعطاف و نوع پوشش بیرونیشان به گروههای مختلفی تقسیم میشوند.
در ادامه به بررسی ویژگیها و کاربردهای هر یک از این انواع میپردازیم.
مفتول از نظر جنس:
مفتولها از فلزات گوناگون و ترکیبات آنها ساخته میشوند. موادی مانند نقره، طلا، برنج، فولاد ضدزنگ و دیگر فلزات در تولید آنها به کار میروند.
مفتول از نظر اندازه قطر:
قطر یا ضخامت یک مفتول، نشاندهنده میزان کلفتی یا نازکی آن است. در ایران این مقدار را با واحد میلیمتر میسنجند، اما در کشورهای دیگر معمولاً از واحدی به نام «گیج» (gauge) استفاده میشود.
نکته مهم این است که هرچه عدد گیج یک مفتول بیشتر باشد، آن مفتول نازکتر خواهد بود.
در ادامه، جدولی ارائه میشود که ضخامتهای مختلف مفتول را در واحدهای میلیمتر و گیج نشان میدهد.
مفتول از نظر شکل مقطع:
سیمها از نظر شکل سطح مقطع به سه دسته تقسیم میشوند: گرد، تخت (نیمدایره) و چهارگوش.
مفتول از نظر نرمی:
سیمهای مفتولی از نظر میزان انعطاف به سه گروه تقسیم میشوند: نرم، نیمهسفت و سفت. در ساخت زیورآلات مفتولی، معمولاً از دو نوعِ اول استفاده میشود. از نوع نرم برای کارهای ظریف و دقیق بهره میبریم و از نوع نیمهسفت برای قسمتهایی که باید محکم باشند و شکل خود را حفظ کنند تا به راحتی تغییر شکل ندهند.
مفتول از نظر نوع روکش:
سیمها از نظر پوشش بیرونی به دو دسته تقسیم میشوند: سیمهای بدون پوشش و سیمهای دارای پوشش.
نوع دارای پوشش، لایهای از جنس مواد مختلف مانند مس، طلا، نقره و غیره دارد.
همچنین سیمهایی با پوششهای رنگی گوناگون وجود دارند که برای کارهای هنری بسیار زیبا و کاربردی هستند.
هنگام استفاده از سیمهای روکشدار باید دقت کنید که پوشش آنها بهراحتی با ابزار آسیب نمیبیند.
مهره و سنگ:
برای زیباتر کردن زیورآلات ساخته شده با سیمهای فلزی، میتوانید از سنگهای تزئینی، مهرههای رنگی و کریستالهای درخشان در میان بافت مفتولها استفاده کنید.
سیم چین، دم باریک، دم گرد:
برای ساختن زیورآلات با مفتول، ابزارهای مختلفی به کار میروند.
سه وسیلهای که خیلی از آنها استفاده میشود، عبارتاند از: سیمچین، دمباریک و دمگرد.
سیمچین برای بریدن سیم و مفتول کاربرد دارد.
دمباریک کمک میکند تا مفتول را محکم نگه دارید یا آن را با زاویههای تیز خم کنید.
اما اصلیترین کار برای پیچاندن و شکلدادن به مفتول، با دمگرد انجام میشود.
چکش و تخته کار:
برای شکلدهی و صاف کردن سیم از چکش استفاده میشود.
برای این کار باید قطعه را روی یک صفحه کار فلزی یا یک قطعه پلاستیک ضخیم گذاشت و سپس با چکش به آن ضربه زد.
سوهان یا سمباده:
از این ابزار برای صاف کردن یا گرد کردن سر تیز سیمهای فلزی استفاده میشود.
درفش:
برای ایجاد فاصله بین سیمهای به هم تابیده شده از این وسیله استفاده میشود.
حلقه ساز:
از این وسیله برای درست کردن حلقههای کاملاً گرد در اندازههای مورد نظرتان استفاده میشود.
سیم پیچ:
یکی از روشهای پرکاربرد برای ساختن زیورآلات با سیم، استفاده از شکل مارپیچ یا فنری است.
این مارپیچها را میتوان هم با دست و هم با دستگاه درست کرد. البته ساخت آن با دست دشوارتر است و زمان بیشتری میبرد.
در ادامه، هر دو روش ساخت این مارپیچها را به شما آموزش خواهیم داد.
ساخت سیم پیچ با دریل:
امیدوارم از این قسمت از آموزش درست کردن زیورآلات با سیم، خوشتان آمده باشد.
حالا بیایید وسایل مورد نیاز را برداریم و کار درست کردن زیورآلات را شروع کنیم.
دوست دارم نظرها و پرسشهای شما را بدانم.
